Regels in groepen

De effectiviteit van een groep hangt af van de gezamenlijkheid en eensgezindheid. Alleen dan kan een groep functioneren, als er gezamenlijke regels en manieren (cultuur) zijn. Dat geeft duidelijkheid, stabiliteit en groepsgevoel. Hiermee weet ik als groepslid hoe ik me moet gedragen om erbij te horen (en dus hoe ik kan voorkomen dat ik wordt verstoten uit de groep). Belangrijke factoren hierin zijn de normen en waarden van de groep, de groepsidentiteit en de hiërarchie (machtsverdeling). In elke groep zijn deze factoren aanwezig.

Normen en waarden

Normen en waarden bepalen de gedragsregels en de richting van een groep.

  • Normen zijn hierbij de regels: Zo doen wij; zo gedragen we ons; dit doe je wel, dat doe je niet.
  • Waarden zijn de idealen en motieven: Dit vinden wij belangrijk; hier staan wij voor.

De normen en waarden bepalen in grote mate hoe men zich in een groep gedraagt (en denkt te moeten gedragen). Een onderdeel van teamontwikkeling kan zijn het bespreekbaar maken van deze normen en waarden om ze vervolgens gezamenlijk bij te stellen waar nodig.

Groepsidentiteit

De identiteit van een groep komt (net als bij de identiteit van een individu) bijvoorbeeld naar voren in de kleding, in de houding, in de “taal” die wordt gebruikt. Groepen met een sterke identiteit dragen vaak gelijksoortige kleding, praten op een eigen manier en soms zelfs met zelfverzonnen woorden. Denk daarbij bijvoorbeeld eens aan de identiteit van de “groep” Politie. De groepsidentiteit (en daarmee de kracht en effectiviteit van deze groep) wordt in sterke mate beïnvloed door de uniformen en de (in het openbaar) vaak meer formele manier van praten, met een ferme toon en duidelijke articulatie. Jeugdgroepen hebben daarentegen bijvoorbeeld vaak een eigen embleem, teken of bijvoorbeeld tatoeage, hebben eenzelfde klederdracht en een eigen taal (“slang”). Al deze elementen worden ingezet om enerzijds het eigen groepsgevoel te versterken en anderzijds om naar de buitenwereld aan te geven dat ze een groep zijn. In de meeste groepen is de identiteit minder zichtbaar maar wel degelijk aanwezig. Het zit dan meer in de normen en waarden van de groep.

Hiërarchie

Door een hiërarchie in een groep kan een groep effectief functioneren. Wie zijn de leiders en wie de volgers? Wat dat betreft is het gedrag van mensen gelijk aan het gedrag van chimpansees: Het alpha-mannetje zit op de apenrots en heerst over de wijfjes en het voedsel. Soms wordt de autoriteit van het alpha-mannetje uitgedaagd, maar het merendeel van de tijd berusten alle chimpansees met de bestaande hiërarchie. Deze hiërarchie geeft namelijk duidelijkheid en stabiliteit in de groep. Het brengt de groepsleden rust en maakt de groep ook effectief. Hiërarchie kan formeel geregeld zijn, maar ontwikkeld zich in groepen juist vaak onbewust. Denk hierbij bijvoorbeeld aan hiërarchieën in het leger. Naast deze formele hiërarchieën, is er de meer informele (vaak onbewuste) machtsverdeling in groepen. Deze verdeling zal men eerder tegenkomen in bijvoorbeeld jeugdgroepen. Hier wordt de hiërarchie bepaald door persoonlijke hoge status en coalitie vorming.

Daarnaast worden macht en hiërarchie ook bepaald door het sluiten van coalities (ook wel verbonden genoemd). Het alpha-mannetje (de leider) kan de groep vaak alleen niet leiden maar heeft daarvoor bondgenoten nodig (ook wel beta-mannetjes genoemd). Alleen ben je misschien de sterkste maar kun je niet iedereen aan. Dus moet je coalities vormen om je macht te creëren. Betekent ook dat je, als alpha-mannetje, iets van je macht (bijvoorbeeld invloed of middelen) moet afgeven of delen.

Verder lezen

  Druk om aan de groep te conformeren
 Inclusief Video van het Asch’s Conformity Experiment
  Abnormaal gedrag in groepen
 Inclusief Video’s van het Stanford Prison Experiment
en het Milgram Experiment Obedience to Authority
  Het fenomeen Group Think
Een groepsprocessen dat leidt tot slechte besluitvorming in groepen