Teamontwikkeling — Theorie
Het creëren van effectieve teams
In haar boek “Creating Effective Teams: A guide for Members and Leaders” zet onderzoekster Suzan Wheelan praktijkgericht uiteen hoe te handelen in de verschillende fases van groepsontwikkeling. Met name de leider dient zijn of haar gedrag duidelijk af te stemmen op de behoefte van de groep.
Wheelan vergelijkt de ontwikkeling van een team met die van een kind dat volwassen wordt. Beide stadia zijn van belang om als mens én als team te groeien en zelfstandig te leren functioneren.
Wheelan definieert vier fasen met elk eigen thema’s en groepsdynamische eigenschappen.
Swipe door de vier fasen van Wheelan
Van afhankelijk naar volwassen samenwerken: swipe of scroll door de fasen en zie wat het team per fase van de leider nodig heeft.
Dependency & Inclusion
Teamleden zijn afhankelijk van de leider, onzeker over hun plek en bezig met veiligheid en erbij horen.
Nodig: structuur & geruststelling
Counterdependency & Fight
Onenigheid wordt openlijk geuit. Het team onderhandelt over normen en procedures — conflict is hier onvermijdelijk én nodig.
Nodig: conflict constructief benaderen
Trust & Structure
Vertrouwen groeit, rollen worden duidelijker, communicatie directer. De samenwerking wordt soepeler en volwassener.
Nodig: ruimte geven & participeren
Work
Optimaal en effectief samenwerken: het team beslist autonoom en richt alle energie op de gemeenschappelijke doelen.
Nodig: delegeren & blijven leren
Hetzelfde patroon, ander model?
Vergelijk met Tuckman →← swipe of scroll →
Dependency and Inclusion
De eerste fase wordt gekenmerkt door de afhankelijkheid van groepsleden van de formele leider, door zorgen over veiligheid en vertrouwen en over erbij horen. Teamleden zijn onzeker over hun plek in de groep en zoeken richting van de leider.
In deze fase is een dirigerende leiderschapsstijl gewenst. Structuur, duidelijkheid en geruststelling zijn de sleutelwoorden voor de teamleider.
Counterdependency & Fight
In de tweede fase beginnen groepsleden met het openlijk uiten van onderlinge onenigheid. De taak van de groep ligt hier in het opstellen van gedragsnormen en procedures, wat onvermijdelijk leidt tot conflicten.
Als een groep deze conflicten constructief weet te benaderen ontstaat onderling vertrouwen en een klimaat waarin leden het gevoel hebben dat ze het met elkaar oneens mógen en kunnen zijn. Dit stimuleert open en eerlijke, taakgerichte communicatie.
Trust & Structure
Fase 3 wordt gekarakteriseerd door een meer volwassen vorm van onderhandelen over normen en procedures. Er is nu vertrouwen gegroeid tussen de teamleden. De samenwerking wordt soepeler, rollen worden duidelijker en de communicatie directer.
Teams in deze fase beginnen effectiever samen te werken aan gemeenschappelijke doelen. De teamleider kan meer ruimte geven en een participatieve stijl hanteren.
Work
Als een groep de drie voorgaande fasen constructief weet te doorlopen, bereiken zij de Work-fase, waarin optimaal en effectief wordt samengewerkt. Onderzoek laat zien dat teams die op een hoger niveau van groepsontwikkeling functioneren productiever zijn en beter presteren.
In de Work-fase werkt het team als een echte eenheid, neemt het beslissingen autonoom en richt het zijn energie volledig op de gemeenschappelijke doelen.